Thị trường bán lẻ tại Việt Nam – Tiềm năng và Thách thức

Thách thức trong việc xác định được phương hướng đầu tư đối với doanh nghiệp bán lẻ Việt Nam là rất lớn. Nhưng, tiềm năng ở ngành nghề này cũng tỷ lệ thuận nếu nắm bắt được mạch đập thị trường.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA
Lotte Mart.

Năm 2013, thị trường bán lẻ Việt Nam chứng kiến sự đổ bộ của hàng loạt thương hiệu bán lẻ danh tiếng thế giới  như Tập đoàn Aeon của Nhật, hệ thống trung tâm thương mại Lotte Mart, tập đoàn E-mart của Shinsegae, Hàn Quốc; Seven Eleven của Thái Lan… Vào thời điểm tháng 1/2015 khi Việt Nam thực hiện cam kết với WTO về việc mở cửa hội nhập hoàn toàn cho thị trường bán lẻ Việt Nam, hàng loạt đại gia bán lẻ đã ồ ạt đầu tư vào với những kế hoạch, những chiến lược “khủng” để chiếm lĩnh thị trường. Điều này cũng đồng nghĩa với việc các nhà bán lẻ nội địa sẽ phải chịu sức ép cạnh tranh khốc liệt để tồn tại và phát triển.

Những tưởng cuộc chiến bán lẻ sẽ khiến thị trường bán lẻ Việt mất đi sức hút và cạn kiệt tiềm năng nhưng không phải vậy, chính nó mang lại nhiều thay đổi mang tính đột phá để khẳng định rằng Việt Nam là một thị trường bán lẻ đầy tiềm năng trong tương lai. Với mật độ dân cư đông đúc, trong đó người trẻ chiếm tỉ lệ cao, đây là lợi thế đầu tiên để ngành bán lẻ thuận lợi phát triển, bởi khả năng thay đổi thói quen tiêu dùng dễ hình thành ở bộ phận chiếm số đông này, do đó, các chuỗi cửa hàng bán lẻ sẽ nhắm vào đối tượng khách hàng này đầu tiên. Bên cạnh đó, ngành bán lẻ tại Việt Nam vẫn đang phát triển manh mún với quy mô nhỏ lẻ, người tiêu dùng chưa quen với việc mua sắm trong các chuỗi bán lẻ có thương hiệu, điều này với các thương hiệu quốc tế, là tiềm năng với xu thế có thể nắm bắt. Tiềm năng của thị trường bán lẻ Việt còn thể hiện ở việc chưa có nhiều đối thủ cạnh tranh bán lẻ. Các doanh nghiệp Việt Nam chưa thể là đối thủ của các đại gia bán lẻ nước ngoài, còn các ông lớn có nhãn hiệu toàn cầu mới chỉ tồn tại MetroBigC. Thực sự đây sẽ là một mảnh đất nhiều tiềm năng với sức cạnh tranh chưa cao.

vinmart-plus-03
Quầy thanh toán tại VinMart.

Theo dự đoán của Economist Intelligence Unit, trong tương lai không xa châu Á sẽ là hạt nhân thúc đẩy tăng trưởng thị trường bán lẻ toàn cầu, điều này cho thấy, ngành bán lẻ tại Việt đang có tín hiệu lạc quan, nhưng cũng đầy thách thức khi thị phần lại rơi vào tay hầu hết các đại gia lớn nước ngoài, đặc biệt là Thái Lan và Nhật Bản. Thách thức đối với doanh nghiệp Việt là nhiều vô kể, cạnh tranh trên thị trường bán lẻ trở nên gay gắt. Tuy nhiên, đây cũng là cơ hội với người tiêu dùng trong nước khi những doanh nghiệp kém uy tín dần bị sàng lọc và loại bỏ. Để có thể đứng vững và phát triển trên thị trường nội địa, các doanh nghiệp không chỉ cần phải có sự nghiên cứu xu hướng tiêu dùng trong nước và trên thế giới nhằm định hướng phát triển cho ngành bán lẻ trong bối cảnh tình hình kinh tế thế giới mà còn phải ưu tiên đặt lợi ích cũng như nhu cầu thay đổi của người tiêu dùng lên hàng đầu.

Xe đẩy hàng siêu thị và những ứng dụng công nghệ trong tương lai

Hiện nay trong các siêu thị với diện tích sàn lớn, không gian rộng rãi với các mặt hàng được sắp xếp theo từng khu riêng và cách xa nhau thì xe đẩy siêu thị là một phần không thể thiếu, giúp cho khách hàng mua sắm hàng hoá trong siêu thị một cách thuận lợi và tiện dụng nhất. Dùng xe đẩy tiết kiệm được rất nhiều công sức của khách hàng thay vì phải cầm nhiều thứ trên tay rất bất tiện cho việc chọn lựa hàng hóa tiếp theo, không những thế mà còn được sử dụng trong quá trình vận chuyển hàng hóa trong các kho hoặc từ kho ra kệ hàng siêu thị. Xe đẩy hàng siêu thị có tiện ích rất lớn trong vận chuyển hàng hóa nhờ thiết kế bánh xe có tính đàn hồi và chịu lực cao, thuận tiện trong di chuyển, tiết kiệm được sức lực, nâng cao hiệu quả làm việc.

Chúng ta đã quen thuộc với những chiếc xe đẩy hàng siêu thị, chúng được thiết kế đơn giản, thanh lịch và có chỗ ngồi cho trẻ em. Tuy nhiên cho tới thời điểm hiện tại, hầu hết những chiếc xe này chỉ có chức năng duy nhất là dùng để chuyên chở hàng hoá một cách dễ dàng, ngoài ra chưa có thêm một chức năng khác.

xe-day-hang
Xe đẩy hàng siêu thị mang đến sự thuận tiện cho khách hàng.

Thực tế là như vậy, nhưng trong tương lai cùng với sự phát triển của khoa học công nghệ, các bạn sẽ kỳ vọng  một chiếc xe đẩy siêu thị công nghệ cao có thêm chức năng gì? Các bạn sẽ kỳ vọng những gì từ phía nhà sản xuất?

Hiện nay, một số siêu thị lớn ở Mỹ đã đưa vào thử nghiệm sản phẩm xe đẩy mới có chức năng cảnh báo nếu bạn mua quá nhiều thực phẩm không có lợi cho sức khỏe. Với một màn hình máy tính gắn trên xe kèm thiết bị đọc mã vạch sẽ cung cấp cho bạn những thông tin dinh dưỡng của sản phẩm như: lượng calo, lượng chất béo, .. nguồn gốc sản phẩm và yếu tố môi trường,..  Màn hình sẽ cảnh báo khi bạn lựa chọn những sản phẩm không đúng với yêu cầu đã cài đặt, người mua hàng có thể tính toán lượng dinh dưỡng và được báo khi lựa chọn sản phẩm vượt quá ngưỡng dinh dưỡng cho phép,… Đây thực sự là một kỳ vọng mới cho tương lai của những chiếc xe đẩy hàng siêu thị và người mua sắm được hỗ trợ nhiều tiện ích hơn.

Siêu thị và cách trưng bày hàng hóa khoa học

Việc bày trí các kệ chứa hàng hóa hợp lý và bắt mắt khách hàng là một điều rất quan trọng đối với các siêu thị bán lẻ. Đây chính là bộ mặt gây sẽ ấn tượng đầu đối với tất cả khách hàng khi bước chân vào siêu thị nào đó. Cũng chính vì thế mà việc trưng bày các kệ hàng hấp dẫn là một cách để lôi kéo khách hàng và cạnh tranh với các siêu thị khác. Sau đây là một số phương pháp nhằm giúp bạn bố trí hàng hóa hợp lý để việc kinh doanh được thuận lợi hơn.

Phân loại hàng hóa           

Thông thường việc trưng bày hàng hóa lên kệ chiếm 90% trong việc quyết định lựa chọn hàng hóa của khách hàng, do đó, các siêu thị thường ưu tiên bày những hàng hóa có tỷ suất lợi nhuận cao ở những nơi dể thấy nhất và với diện tích lớn. Những hàng hóa liên quan đến nhau thường được bố trí ở gần nhau. Những hàng hóa có khối lượng lớn xếp ở dưới. Hàng khuyến mại phải sắp xếp ấn tượng.

14718803_10154606162572298_3126251727324320349_n
Việc nhân viên sắp xếp lại hàng hoá theo thứ tự gây kích thích thị giác cho người mua.

Thiết kế và phân chia khu vực

Việc thiết kế và phân chia khu vực bày hàng phải hợp lý dựa trên sự phân loại hàng hóa. Cách phân chia và sắp xếp khu vực phải dể hiểu và có logic giúp khách hàng dể dàng trong việc định hướng mua sắm. Các siêu thị lớn thường thiết kế các khu bày nhu yếu phẩm ở sâu bên trong siêu thị, các mặt hàng xa xỉ phẩm ở bên ngoài, mục đích của việc này không chỉ để phô bày tối đa số lượng hàng hóa của siêu thì mà còn là chiến lược gây ấn tượng với cái nhìn của khách hàng khi ngang qua để đến khu vực hàng thiết yếu. Cũng như việc sắp xếp những kệ tầng bánh kẹo hay hàng tiện dụng ở sát các quầy thanh toán nhằm kích thích khả năng mua sắm trong lúc chờ đến phiên thanh toán của khách hàng.

Vị trí hàng hóa

Một điều quan trọng phải lưu ý đó là việc sắp xếp hàng hóa trên từng dãy kệ hàng, việc này ảnh hưởng đến quyết định mua sắm đối với những sản phẩm cùng loại. Các sản phẩm mắc tiền hay thương hiệu nổi tiếng luôn được ưu tiên ở dãy kệ ngang tầm mắt, các thương hiệu rẻ tiền hơn, ít ảnh hưởng đến lợi nhuận nhất sẽ nằm ở tầng trên cùng, nơi ít được để ý và khó nắm bắt. Những sản phẩm bánh kẹo, đồ chơi cho trẻ em thường được để ở những dãy kệ phía dưới ngang tầm với của trẻ, và dãy kệ dưới cùng thường là dành cho những sản phẩm “quá khổ”, đây là khu vực dành riêng cho những khách hàng có tâm lý mua số lượng càng lớn càng rẻ.

14642324_10154606162672298_799797490266928364_n
Phân loại hàng hoá tại siêu thị.

Cuối cùng, những siêu thị đông khách là những siêu thị được bố trí thoáng mát, sạch sẽ nhưng ấm cúng với những bản nhạc êm ái, nhẹ nhàng với tiết tấu chậm để khách hàng có thể thoải mái thư giản và mua sắm. Và đặc biệt không kém phần quan trọng là không nên có bất kỳ chiếc đồng hồ nào trong siêu thị để khách hàng không có cảm giác bận bịu, họ chỉ tập trung sự chú ý vào những món hàng đẹp đẽ, tuyệt vời.

Chợ truyền thống và những giá trị vững bền

Làn sóng thâm nhập ngày càng tăng của các siêu thị trên thị trường trong thời gian gần đây khiến các chợ truyền thống gặp phải những áp lực nhất định vì thị phần sẽ bị chia nhỏ và nguy cơ thu hẹp hoạt động kinh doanh có thể diễn ra. Hiện nay, các hệ thống siêu thị, siêu thị mini đã và đang lan dần ở các khu dân cư, ở đâu cũng có thể dễ dàng tìm thấy. Tuy nhiên, trên mảnh đất hình chữ S trải dài hơn 3.000 km này, chợ truyền thống đã gắn chặt với văn hóa và con người nơi đây, mỗi vùng miền lại có một loại hình đặc trưng riêng như: chợ nổi ở miền Tây Nam Bộ, chợ phiên ở vùng cao, đất kinh kỳ nhộn nhịp với những cái tên chợ Đồng Xuân, chợ Đuổi, chợ Hôm; Đô thành lại tấp nập với chợ Bến Thành, Tân Bình, Nhật Tảo,…

cho-ben-thanh-1
Một góc chợ Bến Thành, tp Hồ Chí Minh.

Dựa trên những cảm nhận khách quan, ai cũng dễ thấy các siêu thị sáng sủa, ngăn nắp với những kệ hàng phong phú được mở cửa gần như cả ngày, thái độ của nhân viên luôn lịch sự tận tình phục vụ, khác với các khu chợ truyền thống luôn đông đúc, nhộn nhịp, đầy sức sống từ những sạp hàng. Siêu thị sạch sẽ, tươi vui luôn gây ấn tượng tốt với khách hàng. Trong khi ở chợ truyền thống, hàng hóa được bày bán dù rất tươi ngon nhưng lại khá hỗn loạn cộng thêm vấn đề thiếu vệ sinh an toàn. Nhưng với những hệ thống làm lạnh, sản phẩm đông lạnh, đóng gói sẵn trong siêu thị lại đem tới cho khách hàng bằng chứng của sự thua kém độ tươi mới như sản phẩm ở các khu chợ.

cho%cc%9b%cc%a3-han-da-na%cc%86%cc%83ng
Chợ Sông Hàn, Đà Nẵng – Nổi tiếng với chả cá và hải sản.

Về giá cả, ở siêu thị luôn bán đúng giá niêm yết. Đây là ưu điểm, khách hàng luôn lo lắng về việc bị lừa hay mua hớ các sản phẩm mà giá tiền không xứng với chất lượng. Tuy nhiên đó lại là chi tiết đi ngược với truyền thống thích trả giá của người Việt. Hơn nữa, ai cũng biết, nếu trả đúng thì giá ở chợ truyền thống luôn mềm hơn so với siêu thị, đặc biệt đối với việc mua số lượng lớn hay cung cấp cho các nhà hàng khách sạn. Thêm vào đó, khi vào chợ truyền thống, chúng ta có được cơ hội tương tác trực tiếp với các chị em bán hàng, có thể khai thác thêm các thông tin về sản phẩm, được tư vấn, so sánh, lựa chọn các sản phẩm tương đương. Tuy nhiên khi xét về khía cạnh chất lượng hàng hóa, lựa chọn hàng hóa ở siêu thị luôn là giải pháp an toàn.

cho%cc%9b%cc%a3-do%cc%82ng-ba-hue%cc%82-2
Chợ Đông Ba, Huế – Nổi tiếng với những món ăn dân gian truyền thống.

Khi chợ truyền thống đang dần đi vào danh sách “đỏ”, không ai có thể đoán được tuổi thọ trong thời buổi này. Nhưng việc thay thế chợ truyền thống bằng hệ thống siêu thị tiện nghi và hiện đại sẽ dẫn đến sự mất mát về văn hóa, lịch sử, truyền thống của người dân nơi đây. Có sai lầm không nếu chúng ta để các ngôi chợ truyền thống dần biến mất?!

Hàng Thái lấn át hàng Việt ngay trên sân nhà

Khi cuộc chiến tẩy chay hàng Trung Quốc bắt đầu cũng là lúc hàng Thái có cơ hội tràn vào thị trường Việt Nam, phủ sóng các ngóc ngách, từ chợ truyền thống đến những siêu thị, từ cửa hàng nhỏ ở sâu trong các khu dân cư đến các hệ thống bán lẻ lớn ở đâu cũng có thể dễ dàng tìm thấy hàng tiêu dùng của Thái Lan. Hiện tại, trong các đại gia Thái Lan đã thâm nhập vào thị trường Việt Nam phải kể đến 4 đại siêu thị được coi là lớn nhất Việt Nam là: Mega Market (tên gọi cũ là Metro), B’s Mart, Big C và chuỗi siêu thị Robinson. Ngoài ra các doanh nghiệp Thái Lan còn góp mặt làm cổ đông chính tại các siêu thị lớn trên toàn quốc.

Thực tế khi các doanh nghiệp Thái Lan tham gia quản lý trong các hệ thống phân phối tại Việt Nam ngày càng nhiều, nguy cơ hàng Việt mất chỗ đứng ngay trên sân nhà càng cao. Tại các siêu thị trên toàn quốc, hàng Thái Lan xuất hiện bao nhiêu thì hàng Việt Nam từ kệ siêu thị rớt xuống nhường chổ để hàng Thái lên bấy nhiêu. Điển hình như ở tại hệ thống siêu thị Metro, hầu hết các kệ hàng vừa bày hàng Thái xen lẫn với hàng Việt. Nhiều thương hiệu lớn ở ngành hàng mỹ phẩm, dầu gội, sữa tắm, nước xả vải từ lâu đã quen với người dùng Việt Nam như Downy, Essence,… thì nay vẫn những cái tên đó nhưng đã thành xuất xứ từ Thái Lan. Không chỉ hoá mỹ phẩm mà nhiều mặt hàng nhu yếu phẩm cũng như hàng gia dụng khác cũng “made in Thailand”. Không mấy bất ngờ khi các sản phẩm xuất xứ Thái Lan là lựa chọn đầu tiên khi trưng lên nhiều quầy, kệ được đặt ở ngay lối ra vào, hay các loại bia, nước ngọt, bánh kẹo,… được trưng bày trên những kệ hàng riêng biệt, cạnh quầy tính tiền thuận lợi trong việc thu hút khách hàng.

hang-thai-lan
Hàng Thái lan luôn tràn ngập ở những vị trí bắt mắt trong siêu thị Việt Nam.

Lý giải cho nguyên nhân hàng Thái Lan nhanh chóng chiếm lĩnh thị trường, các chuyên gia trong lĩnh vực kinh tế cho biết rằng hàng Thái Lan vừa rẻ hơn hàng Nhật, Hàn Quốc, trong khi đó chất lượng lại hơn hẳn hàng Trung Quốc và mẫu mã đẹp hơn hàng Việt Nam nhiều. Hàng Thái Lan không chỉ ưu việt về giá cả, mẫu mã và chất lượng đã nhanh chóng chiếm được niềm tin của người tiêu dùng Việt Nam. Sự xâm nhập một cách bài bản của hàng Thái Lan đang đặt các doanh nghiệp Việt trước những thách thức lớn.